Paul Kingsnorth is een Britse journalist en romanschrijver met een kleurrijk verslag van milieuactivisme en spirituele pelgrimstochten, en bekeerde zich in 2020 tot de orthodoxie. Vanuit zijn landelijke buitenpost in West-Ierland overziet hij het culturele landschap met een angst die is neergelegd in Tegen de machine (Scriptie, 368 blz.).
Kingsnorths betoog begint met een definitie van ‘cultuur’ als ‘het verhaal dat een volk zichzelf vertelt’. Ooit putte de beschaving die wij kennen als ‘het Westen’ leven en betekenis uit een verhaal waarin God mens werd. Onze wortels waren diep geworteld in de Oude Orde, geallitereerd als Verleden, Mensen, Plaats en Gebed. Nadat de protestantse Reformatie het gezag van de Kerk had weggevaagd en religie tot een kwestie van individuele voorkeur had gemaakt, raakte het Westen steeds meer losgeraakt.
Daaropvolgende revoluties creëerden de aarde opnieuw als een object om te gebruiken in plaats van als een levend organisme om over te verwonderen. Eeuwenoude loyaliteiten aan huis, koning, land en God werden verbrijzeld en maakten de weg vrij voor een nieuwe orde van wetenschap, zelf, seks/seksualiteit en schermen. De woedende stroom van de zogenaamde Vooruitgang zal op een dag de mensheid absorberen. De Machine lost de transcendentie op, vernietigt de persoon en waardeert alleen geld en macht. “Als je een machine van de wereld hebt gemaakt, heb je een vraag: Op welke brandstof rijdt dit ding? De brandstof is de natuur. De brandstof is leven. De brandstof ben jij.”
Terwijl hij elke innovatie die in zicht komt, verwoest, klinkt Kingsnorth als een chagrijnige oudtestamentische profeet. Maar zijn algehele veroordeling van de moderniteit gaat voorbij aan de vooruitgang op het gebied van alfabetisering, geneeskunde en arbeidsbesparingen zoals grasmaaiers (waarvan hij spijt had dat hij ze moest aanschaffen toen zeisen niet geschikt waren voor hun werk). In één hoofdstuk lijkt hij zelfs een knipoog te geven naar de inkomensherverdeling, waarbij hij voorbijgaat aan het vermogen van het kapitalisme om een groot deel van de wereld uit de schrijnende armoede te halen.
Maar hij heeft gelijk als hij zegt dat het opgeven van ons fundamentele verhaal tot ontworteling heeft geleid. De vergoddelijking van het Zelf vernietigt uiteindelijk individuele zelven, zoals blijkt uit ons groeiende onbehagen over AI. In een huiveringwekkende passage citeert Kingsnorth AI-onderzoeker Eliezer Yudkowsky over de mogelijkheid dat een immateriële superintelligentie zichzelf uit DNA-strengen vormt tot een organisch superwezen. Als dat gebeurt, schreef Yudkowsky, ‘zullen we allemaal sterven.’
Maar wacht. Dat gebeurde al toen een immateriële superintelligentie een organisch wezen werd. God is aanwezig maar passief in het doemscenario van Kingsnorth. Toch weten we dat God aan het werk is, nu net zo goed als altijd. We kunnen de Machine op elke praktische manier weerstaan, of we nu onze telefoons neerleggen of ons van het elektriciteitsnet verwijderen. Maar we strijden niet alleen.
