Mohammed Massoud Morsi over schrijven over Palestijnse levens buiten de krantenkoppen

Ik had met een vriend van mij afgesproken om bij te praten voor het ontbijt en stond te wachten buiten een rij kelderwinkels, typisch voor Denemarken. Ik was net vanuit Gaza teruggekeerd naar Kopenhagen na een opdracht voor een Deense NGO. Ik draaide me om naar wat een viswinkel was, leunde naar voren en tuurde naar binnen – zonder bijzondere reden, behalve dat ik ter plekke rondliep. De visboer was in gesprek met een klant achter de toonbank die netjes georganiseerd was. Er was een mand met citroenen, elk vastgebonden met rood krullint, viskruiden opgestapeld, de kassa met alle sleutels afgedekt door een siliconen kap, en een stapel kranten naast een stapel inpakpapier. Toen de visboer wegging, zag ik het. Precies daar, boven op de stapel kranten, lag het artikel dat ik had geschreven en dat twee dagen eerder was gepubliceerd: Alleen in Gaza sterf je twee keer.

Aan de rand van Shuja’iyya in Gaza had ik de twaalfjarige Sara en haar familie ontmoet. Hun huis was getroffen door een Israëlische luchtaanval. Misschien had de piloot een reservebom, misschien verveelde hij zich of had hij zelfs die weddenschap met zijn maten aangegaan toen hij zijn hand voor zijn ogen legde en op de knop drukte. Een verwrongen spel dat de Israëlische operators naar verluidt spelen. Of misschien moest iemand ergens anders een bevel geven voordat hij naar huis terugkeerde naar zijn familie. Het enige dat overbleef van Sara’s huis waren betonnen pilaren; de meeste van hun bezittingen lagen onder het puin.

Oorlog op het scherm staat zo los van de realiteit. In werkelijkheid zijn er geen helden en geen glorie, alleen werelden die instorten en dromen die uiteenspatten.

Wat overbleef was leven, liefde, hoop en dromen. Sara wilde niet met mij over de oorlog praten. Ze wilde met mij praten over waar ze het meest van hield: rondhangen met haar vriendinnen en naar school gaan. Maar de school was zonder aanwijsbare reden ook in puin veranderd. En Sara droomt, net als de meeste kinderen die geen onderwijs hebben genoten, van één ding: leren.

“Ik zal mijn schooluniform aantrekken en jij gaat met mij op de foto!”

“Waarom?”

“Zodat mijn vrienden kunnen zien hoeveel ik ze mis.”

Sara had meer geluk dan sommige van haar vrienden. Een paar dagen eerder zag ik in het Shifa-mortuarium in Rimal (Noord-Gaza) ouders jammeren, terwijl ze de lichamen van kinderen en lichaamsdelen doorzochten, op zoek naar hun eigen lichaam. Die dag bleef me bij en liet een diepe snee in mijn ziel achter, een snee waarvan ik betwijfel of die ooit zal genezen. Toen Sara me vroeg om een ​​foto van haar te maken, was de misselijkheid net zo sterk als in het mortuarium, en in mijn schaamte besefte ik de absurditeit van mijn aanwezigheid, van daar te zijn als getuige van haar ingestorte wereld. En ik kon vertrekken, terwijl zij en haar familie en alle andere mensen die Gaza hun thuis noemen, vastzitten in wat in feite de grootste openluchtgevangenis ter wereld is.

Voordat ik het wist, had Sara haar schooluniform aangetrokken. Ze pakte mijn hand en leidde me naar de plek waar ze wilde dat ik een foto van haar maakte. Daarna stak Sara haar hoofd voor de camera terwijl ik door de opnames bladerde. “Die!” en ze koos de foto die je ziet. Toen pakte ze opnieuw mijn hand en vroeg me om haar met haar vriendinnen te fotograferen. “Dit zijn mijn vrienden die nog leven.”

In het islamitische geloof wordt je lichaam zo snel mogelijk na je overlijden begraven. Sara’s vrienden waren al begraven, dus ik vroeg of we voor hen moesten gaan bidden, waarop Sara streng antwoordde. “Dat kunnen we niet. De bezetting heeft hen opnieuw gedood!” De Israëli’s bombardeerden de begraafplaats waar haar vrienden begraven lagen, waarbij lichaamsdelen en botten verspreid lagen zodat familieleden ze als een puzzel konden verzamelen. Sara zweeg even en vervolgde glimlachend: “Alleen in Gaza sterf je twee keer!”

In de viswinkel moest ik aan Sara denken, maar ik werd geroerd door de visboer die naar de etalage kwam. Ze pakte de Atlantische kabeljauw bij zijn kop en stak haar vingers als een handvat in zijn ogen. Ze deed een paar stappen terug naar de toonbank en sloeg de vis op het hoofdverhaal.

Sara’s wereld was over de vervaldatum heen. En de mijne stond ondersteboven. De drukte om mij heen viel stil en ik zweefde terug naar Gaza. Ik herinnerde me dat Sara’s zachte hand me meesleepte. Ik herinnerde me het verwoede pleidooi van een vader aan zijn broer, aan de hemel en de aarde, dat het begraven van zijn eigen zoon beslist niet kon gebeuren, omdat hij er zeker van was dat het onthoofde lichaam nog leefde. De tranen van de vader veroorzaakten een hevige pijn in mijn borst, alsof ik een mespunt over een stalen bank sleepte.

Die dag wist ik dat er iets moest veranderen. Noem het een openbaring. Op dat moment zag ik Sara’s woord over de krant voorgoed opgerold, ik wist dat ik gefaald had. Een deel van de wereld verteert het nieuws van de andere wereld het nieuws gebeurt. Maar ik wilde schrijven om de wereld te veranderen, en in mijn achterhoofd leken mijn wereld en die van Sara op elkaar.

Mijn ervaring met het opgroeien als Arabier in Denemarken, geconfronteerd met het feit dat ik tot een karikatuur werd gereduceerd, een terrorist werd genoemd en mijn naam werd vergeleken met de gelijknamige leiders van mijn tijd. Als het Hoessein was, heette ik Saddam. Laat me niet eens beginnen over Mohammed.

De school van mijn jeugd in Denemarken was niet in puin veranderd, maar in een emotioneel slagveld, een psychologische groundhog-dag vol explosieve ruzies, gewelddadige vechtpartijen en korte, fragiele wapenstilstanden die altijd uiteenvielen als de bel ging. Mijn schooljaren gingen voorbij in een schuifdeurmoment, en het enige wat er in dat kader te zien was, was een jongeman die fysiek moest vechten om iemand anders te mogen zijn: zichzelf.

Ik ben opgegroeid met het vechten tegen de liefdesaffaire van Hollywood met de Arabische oliesjeik, het onmenselijke en onbetrouwbare karakter dat zo onmiskenbaar naar voren komt in Kuifje. Toen ik twaalf was, herinner ik me het als de populairste strip van die tijd. Zelfs mijn leraren zouden zeggen: Arabische jongens worden behandeld als prinsen en meisjes als bedienden. Mijn zus was de best presterende leerling op onze school, die zowel mooi was als een houding had waardoor jongens wensten dat ze hun eigen moedertaal konden beheersen. Het maakte geen verschil. Door de jaren heen vond ik het logisch dat de arrogantie van mijn Deense leeftijdsgenoten weerspiegeld werd in de wijdere wereld. Mijn Arabische wereld. Deze mentaliteit houdt op de een of andere manier in dat alleen westerlingen als ‘echte mensen’ worden gezien.

Ik besefte dat de enige manier om mijn ziel heel te houden is door het hele verhaal te schrijven, ook al schrijf ik wat wij fictie noemen.

Om een ​​lang verhaal kort te maken: zowel Sara als ik werden (en worden nog steeds) gezien als ideeën van onszelf, geboren uit een westerse morele noodzaak om te domineren.

Niet lang na de dag van de visboer dacht ik erover na hoe ik de verhalen herbeleefde van mensen die ik op de een of andere manier had ontmoet, gevolgd of gezien, vaak met tranen of in nachtmerries – alsof ik hun leven leidde. Ik wilde ze delen omdat ik wist dat ik deze verhalen nooit op de late avondtelevisie zou zien. Wanneer had ik voor het laatst een film gezien over een Palestijns meisje dat ervan droomt naar school te gaan? Had ik het ooit op de landingspagina van een streamingdienst gezien? Waren boekomslagen op luchthavens op enigerlei wijze representatief voor onze diverse mensheid?

De kracht van onze verhalen, al onze gedeelde verhalen, belast ons hart niet als informatie in een krantenartikel. Om ze zinvol te maken, moet jij, de lezer, je ermee kunnen identificeren. Hollywood is ongeëvenaard in zijn propaganda. De meeste boeken die in het Westen worden gepubliceerd, bevatten een zorgvuldige selectie van verhalen. Ze passen in het verhaal: Wij houd het morele hoge punt vast. Zij zijn de vijand die ons dood wil. Ondanks het feit dat dat zo is Wij die de afgelopen vijfduizend jaar deze moorden hebben gepleegd. En het is dit verhaal dat de meeste mensen in het Westen dagelijks worden bediend. Voor ontbijt, lunch en diner.

Oorlog op het scherm staat zo los van de realiteit. In werkelijkheid zijn er geen helden en geen glorie, alleen werelden die instorten en dromen die uiteenspatten. Hoop is het enige tegengif tegen het geweld. Toen ik Fathi zag jammeren over het lichaam van zijn zoon en zijn broer vroeg waarom hij hem begroef toen hij nog leefde, veranderde er iets in mij. Misschien heeft de dood van een kind de onschuld in mij gedood. Ik zal het nooit weten. Wat ik heb geleerd is dat er altijd delen van de tijd, van mijn geweten, zullen zijn die door de tijd worden geamputeerd. Ik besefte dat de enige manier om mijn ziel heel te houden is door het hele verhaal te schrijven, ook al schrijf ik wat wij fictie noemen. Een manier om mij dat te schrijven is altijd in staat om de fragmenten van het leven terug te halen die de tijd wil begraven. Ik wilde dat de lezer zich zou verhouden, dat hij zich in de wereld van mijn verteller zou bevinden en de laatste pagina zou sluiten in de wetenschap dat die er niet is Ons of Hen.

Op dezelfde manier waarop westerse consumenten romans hebben gelezen en films hebben bekeken die zijn geïnspireerd door de gruwel van de genocide tijdens de Tweede Wereldoorlog – fictie die is ontworpen om de echte verhalen van mensen die zijn ontmenselijkt te belichten – hoop ik dat hetzelfde zal gelden voor de Palestijnen, die zijn onderworpen aan ondoorgrondelijke wreedheden. Het gaat er ook niet alleen om de wreedheid van de bezetter op de pagina of op het scherm vast te leggen. Het gaat erom de liefde en menselijkheid vast te leggen die standhoudt ondanks dat extreme geweld.

Voor mij persoonlijk zorgde het wenden tot fictie ervoor dat verhalen die anders in de kast van de tijd zouden zijn verdwenen, konden voortleven, en langzaam maar zeker worden ze leerzaam, waardoor naar voren komt dat we deze plek allemaal samen delen. De vierentwintig uur durende nieuwscyclus laat weinig ruimte voor reflectie of een dieper begrip van onze gedeelde menselijkheid. Zelfs de verhalen die met zo’n bedoeling worden gedrukt, hebben een houdbaarheid die vereist dat de pagina’s worden omgezet in levende verhalen en niet om een ​​slijmerige vis worden gewikkeld.

_____________________________

Het haar van de duif

Het haar van de duif door Mohammed Massoud Morsi is verkrijgbaar bij David R. Godine Publisher.