Als het oude gezegde van Ernest Hemingway waar is dat moed gelijk staat aan gratie onder druk, dan had Anna May Wong (1905-1961) het ruimschoots. Wong belichaamde een model van hoe je jezelf opnieuw kunt uitvinden ondanks de meest angstaanjagende maatschappelijke obstakels. In de ruim dertig jaar dat ik over Wong schrijf, word ik er voortdurend aan herinnerd dat ze vandaag de dag nog steeds een voorbeeld is.
Anna May Wong Cabaret Travestie. Foto door Carl Van Vechten. Beinecke-bibliotheek, Yale University. Met dank aan de Carl Van Vechten Trust.
In haar tijd inspireerde Wong een breed scala aan bewonderaars. Anne Frank plakte niet één maar twee foto’s van Wong op de muur van haar slaapkamer in het achterhuis in Amsterdam, waar zij en haar familie zich tijdens de Tweede Wereldoorlog voor de nazi’s verborgen hielden. Bij de Harlem-ballen uit de jaren dertig, precies dezelfde locaties die aanleiding gaven tot het huidige door Tony genomineerde muzikale wonder, Katten: De Jellicle Balldrag-artiesten brachten hulde aan Wong door haar dansbewegingen uit haar Britse film na te bootsen, Picadilly (1929). Bij de paardenraces van Royal Ascot in Engeland verkleedden vrouwen uit de society zich ook als Wong, zij het door sportieve imitaties van de Coolie Hat die ze tot een begeerd high fashion item maakte.
De druk waarmee Wong haar hele leven te maken kreeg, was ernstig. Wong was een Amerikaan. Ze had zelfs een paspoort om het te bewijzen. Maar als Amerikaan van Chinese afkomst werd haar reizen beperkt door de Chinese Exclusion Act (1882-1943). Wong moest, net als alle andere Chinese Amerikanen, elke keer dat ze het land verliet, zware procedures ondergaan. Ze moest niet alleen formulier 430 invullen, een ‘aanvraag van vermeende Amerikaanse staatsburger van de Chinese race voor vooronderzoek naar status’, ze moest ook een persoonlijk interview afleggen. Onnauwkeurigheid of niet-naleving kan resulteren in immigratiegevangenis en deportatie. Wong, geboren in Los Angeles, had alle privileges van het geboorterecht moeten genieten. Maar dat deed ze niet. Haar situatie weerklinkt vandaag ongemakkelijk.
Formulier 430 van Anna May Wong, 6 april 1939. Met dank aan de National Archives and Records Administration, Records van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.
De lijst met drukpunten gaat verder. Het fotografische verslag toont Wong arm in arm met talloze bewonderaars, van wie velen haar minnaars waren. Toch verbood de wet haar in haar thuisstaat Californië om met een blanke te trouwen, een feit dat ze tijdens persinterviews afkeurde. In 1946 stuitte Wong, op zoek naar een nieuw huis in Los Angeles, tegen convenanten die de verkoop van huizen aan ‘Oosterlingen’ verbood en kon niemand vinden die een huis aan haar wilde verkopen. Roem en geld waren niet genoeg om de segregatie op huizengebied te overwinnen.
Misschien laat geen enkel moment beter de gratie van Wong onder druk zien dan hoe ze omging met het castingdebacle in het midden van De goede aarde (1937). De gelijknamige roman van Pearl S. Buck uit 1931, die enorm populair was bij het Amerikaanse publiek uit het depressietijdperk, vierde verarmde maar veerkrachtige Chinese boeren. De belangrijkste studio van Hollywood, Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), had de film als belangrijk bedoeld; het had een van de grootste budgetten in de filmgeschiedenis toegewezen gekregen: twee miljoen dollar. Het winnen van de hoofdrol van O-lan zou Wong naar de Hollywood A-lijst hebben gekatapulteerd.
Wong Schrijven in Londen. Met Paul Robeson, Eslanda Robeson, SI Hsiung, Mei Lanfang. Foto door Fania Marinoff. Beneicke-bibliotheek, Yale University. Met dank aan de Carl Van Vechten Trust.
Wong was een record geworden in de Los Angeles Times dat ze de hoofdrol van O-lan zocht en zou weigeren een casting voor Lotus bij te wonen omdat dit “de enige onsympathieke rol” was in De Goed Aarde. Wongs correspondentie, waaruit ik put om haar leven weer te geven, onthult een discrepantie tussen haar publieke woorden en persoonlijke gedachten. Ze vertrouwde haar beste vriendin, Fania Marinoff, in een brief toe dat, aangezien Luise Rainer de rol van O-lan had opgesloten, MGM haar in plaats daarvan had uitgenodigd voor een screentest als Lotus, de tweede vrouw die het gezin ruïneert. Zoals Wong onthulde: “Praktisch iedereen, inclusief mijn vrienden, lijkt (sic) het gevoel te hebben dat ik het Lotus-deel moet nemen ‘als er genoeg geld in zit.’” In dezelfde brief onthulde de pragmatische Wong dat, in tegenstelling tot haar verklaring in de Los Angeles Timesdeed ze niet één maar twee keer auditie voor Lotus.
Wong belichaamde een model van hoe je jezelf opnieuw kunt uitvinden ondanks de meest angstaanjagende maatschappelijke obstakels.
De aantekeningen van MGM uit de tweede screentest van Wong zijn schokkend: “(d) verdient serieuze overweging als mogelijkheid voor Lotus – (maar) NIET zo mooi als ze zou kunnen zijn.” Voor MGM had geen enkele Chinese Amerikaan het juiste gezicht om een Chinese rol te spelen. Lewins castingrapporten voor anderen, zoals Keye Luke, verklaarden eveneens dat ze “niet pasten bij zijn opvatting van hoe Chinese mensen eruit zagen.” Lewin raadde aan om ze in de eerste plaats te gebruiken als ‘sfeer’ en niet als hoofdrolspelers.” Het is niet verrassend dat MGM Wong als Lotus negeerde en in plaats daarvan de Weense artiest Tilly Loesch castte. Honderden en zelfs duizenden Chinese Amerikanen werden als atmosfeer naar de achtergrond verbannen.
De populaire cultuur is gefixeerd op Wongs ‘falen’ om daarin een hoofdrol te spelen De Goed Aarde als het lanceren van het veronderstelde negatieve traject van Wongs leven. Bij Netflix Hollywood (2020) en de roman van Amanda Lee Koe Vertraagde stralen van een ster (2019) wordt Wongs vermeende O-lan-try-out (uit haar brieven blijkt dat ze nooit auditie heeft gedaan voor die rol) verkeerd voorgesteld als de gebeurtenis die haar permanent verwoest en haar in een van alcohol doordrenkte stagnatie duwt.
Wongs brieven aan Marinoff onthullen echter een heel ander verhaal, een verhaal van moed en veerkracht. Na de afwijzing door MGM verklaarde Wong: “(Ik) voel een sterke neiging om mijn oorspronkelijke plan om naar China te gaan uit te voeren.” Wong was te opgewonden door ‘mijn eerste reis naar het land van mijn voorvaderen’ en te druk om zich te wentelen in zelfmedelijden. Met adembenemende snelheid, iets meer dan een maand na de Goede aarde Omdat ze werd afgewezen, verliet Wong Hollywood om haar levenslange droom van een bezoek aan China te vervullen.
Wat Wong bijzonder maakt, is dat ze er niet tevreden mee was China als toerist te zien. Dit was geen vakantie. Dit was werk. Dit was Wongs kans om zichzelf als journalist opnieuw uit te vinden. In de maand vóór haar vertrek sloot Wong een contract met de New York Herald Tribune om een serie artikelen te schrijven over haar reis door China. Voor een vrouw die na twee jaar middelbare school stopte met haar formele opleiding, was dit buitengewoon. Wong was niet iemand die tijd verspilde en plaatste haar eerste bericht over de reis terwijl ze nog onderweg was naar China.
Anna May Wong achter de camera in China. Met dank aan UCLA Film- en televisiearchief.
Nog indrukwekkender was dat Wong de grote crisis uit haar hele carrière transformeerde in een ongekende mijlpaal: het aangrijpen van de productiemiddelen om filmmaker te worden. Wong maakte een reactie op MGM’s nep-China waarin hij portretteerde De goede aarde door een film te maken over het echte China, met daarin een persoon met echte Chinese afkomst: zijzelf. Voordat ze Los Angeles verliet, regelde Wong dat haar ervaringen werden vastgelegd door cameraman HS (Haisheng) “Newsreel” Wong (geen familie). Wong speelde in, schreef, regisseerde en produceerde haar eigen documentaire over haar reizen, een verbazingwekkende prestatie in een tijd waarin Dorothy Arzner en Ida Lupino twee van de weinige vrouwelijke regisseurs in Hollywood waren. Na tientallen jaren reclame voor de film te hebben gemaakt, werd Wongs korte speelfilm over haar reis naar China op 14 februari 1957 eindelijk in de Verenigde Staten uitgezonden op ABC-televisie. Grace stond inderdaad onder druk.
Zelfs vandaag de dag biedt Wong ons een routekaart van hoe we zelfs onder de moeilijkste omstandigheden vooruitgang kunnen boeken. Velen van ons bewegen zich anders in de wereld omdat wie we zijn niet overeenkomt met wat de samenleving waardeert. Het is mijn vurige hoop dat mijn nieuwe boek zal laten zien dat we allemaal, op de een of andere manier, Anna May Wong zijn.
____________________________________________
Van Anna May Wong: een intiem portret door Shirley Jennifer Lim. Copyright © 2026. Verkrijgbaar bij Abrams Books.
