“We zullen de frigiditeit van het ruige individualisme vervangen door de warmte van het collectivisme”, zei de nieuw gekozen burgemeester van New York, Zohran Mamdani, gisteren in zijn verkwikkende inauguratietoespraak, waarin hij de gewone New Yorkers prees.
Mamdani’s toespraak erkende, net als zijn enorm succesvolle campagne, zowel de arbeidersklasse van New York als de steeds groter wordende groep kiezers die zo vaak niet wordt erkend in de politieke retoriek: de precaire middenklasse. Deze laatsten zijn kiezers die hard hebben gewerkt en het meeste hebben gedaan van wat Amerika van zijn bevolking verwacht, maar die er niet helemaal in zijn geslaagd comfortabel te leven. Tien jaar lang heb ik ze het “Midden Precariaat” genoemd (dwz de precaire middenklasse). Het lijkt erop dat 2026 misschien wel hun jaar is, tenminste in termen van politieke boodschappen.
Mariano Muñoz, 46, oudercoördinator op een school in Brooklyn met een zevenjarige en een pasgeboren baby, is zo’n New Yorker. Hij “resoneerde” met de boodschap van Mamdani over betaalbaarheid omdat “we de druk van het dagelijks leven voelen, terwijl we proberen onze kinderen in Brooklyn groot te brengen.” Waar deze kiezers naar op zoek zijn, is een gecombineerd gevoel van emotionele en economische veiligheid – wat sommige theoretici ‘affectieve veiligheid’ noemen.
Twintig jaar geleden hadden professoren, technologiewerkers, wetenschappers, auteurs en vakbondsleden misschien niet veel gemeen met elkaar. Ondanks dat ze op papier tot de middenklasse behoren, delen ze nu een onzekerheid die een eigen vorm van politieke energie heeft gecreëerd. We kunnen zien hoe deze proletarische middenklasse een buitensporig politiek effect kan hebben, niet alleen in New York City, maar ook in democratische politieke overwinningen van de staat Washington tot Georgië, inclusief die van burgemeester Katie Wilson in Seattle. Ze hebben ook rekening gehouden met overwinningen in Virginia en Georgia – zie gouverneur Abigail Spanberger – en een burgemeesterswedstrijd in 2026 in Maine.
Tara Fannon, 50, maakt deel uit van deze ‘middenklasse-achtig’. Fannon, een in New York gevestigde overheidscontractant, werd ontslagen vanwege bezuinigingen op de DOGE. “New Yorkers zoals ik zijn het zwaarst getroffen door het beleid van Trump, de belastingvoordelen en de uitholling van onze politieke instellingen”, zegt ze.
“Mijn collega’s in het openbaar onderwijs, de kunsten en het klimaat zijn allemaal getroffen door bezuinigingen en dat activeert ons verder.” Fannon stemde om deze reden enthousiast op Mamdani. Idem voor Peter Donahue, een 60-jarige elektricien die de nieuwe democratische socialist Wilson uit Seattle steunde. Donahue zegt dat mensen zoals hij ‘op papier misschien wel veel geld verdienen, zo’n 70.000 tot 100.000 per jaar’, maar de metropool Puget Sound is zo duur dat er volgens hem nog maar een paar honderd elektriciens in zijn vakvereniging binnen de stadsgrenzen wonen. “We vragen ons af: ‘Kan ik overleven of word ik dakloos?’ Daarom komen links en rechts samen en stemmen over lonen en betaalbaarheid.”
Kiezers willen dat er een einde komt aan deze economische ‘gaslighting’ en dat hun geleefde ervaring zichtbaar wordt: het Midden-Precariaat wil niet langer worden afgedaan als louter neurotici die zich inflatie op hun ligbed voorstellen.
In het eerste Trump-tijdperk leek de precaire middenklasse een voorlopige of voorbijgaande categorie. Deskundigen suggereerden graag dat hun financiële zorgen slechts een kwestie van slechte sfeer waren. Nu is het duidelijk dat kiezers willen dat er een einde komt aan deze economische ‘gaslighting’ en dat hun ervaringen zichtbaar worden: het Midden-Precariaat wil niet langer worden afgedaan als louter neurotici die zich inflatie op hun ligbed voorstellen. Er zijn inderdaad veel bedreigingen voor hun toekomst. De kosten van het eigenwoningbezit zijn de afgelopen vijf jaar landelijk met 50 procent gestegen en werknemers uit de middenklasse zien plotseling hun baan vervangen worden door AI.
Muñoz zegt dat hij zijn familie niet meer als middenklasse zou omschrijven. “Wat is middenklasse?” vraagt de vader van twee jonge kinderen. “Niet op voedselbonnen?” Als hij en zijn vrouw “jaren geleden geen huurgestabiliseerd appartement hadden gekregen, zouden we hier niet kunnen blijven: we hebben een wekelijks gesprek over wat we nog steeds doen in New York City, van salaris tot salaris.”
Econoom Thomas Ferguson, onderzoeksdirecteur van de linkse economische denktank Institute for New Economic Thinking (INET), zegt dat deze economisch geladen politiek niet alleen betrekking heeft op kiezers met beperkte inkomens, maar ook een reactie is op de snel stijgende kosten van publieke goederen, zoals elektriciteit, die sinds 2021 met 30 procent zijn gestegen, en de stijgende kosten van staatsscholen.
Tarieven hebben alles ook moeilijker gemaakt, volgens een nieuw rapport gepubliceerd door Yale’s Budget Lab, waardoor een verlies van gemiddeld $2.400 voor de meeste huishoudens en $1.700 voor huishoudens in het 20e percentiel is veroorzaakt. De reële inkomensgroei is zwak in 2025, vooral voor jongere werknemers. Volgens de denktank EPI is de nominale loongroei “ver onder de doelstelling gebleven tijdens het herstel.” Nu de staatsfinanciering voor onderwijs verdwijnt, zegt econoom Ferguson, worden de kosten op de schouders van de ouders gelegd – nog een externe last die het Midden-Precariaat heeft moeten internaliseren als gezinsuitgaven.
Toen Wilson op CNN verscheen, erkende ze dit gezegde: ‘Ik heb me kandidaat gesteld voor het burgemeesterschap van Seattle, omdat we ons op een moment bevinden waarin we een betaalbaarheidscrisis hebben. Net als veel andere steden in het land worstelen mensen met de kosten van huisvesting, met de kosten van kinderopvang…’ Zelfs de bedrijfsdemocraat en de sissende waarzegger James Carville mijmerde onlangs dat zijn partij all-in moest gaan in ‘economische woede’, alsof financiële woede een populaire nieuwe aandelenkeuze zou zijn.
Toen begon Trump met het idee te komen om cheques met tariefkortingen te versturen alsof hij besloot om elk gezin een pizza te bezorgen. Met andere woorden: politieke dinosaurussen – of monsters – moeten op zijn minst lippendienst bewijzen aan de betaalbaarheid. Tegelijkertijd begrijpen politieke wonderkinderen als Mamdani feitelijk hoe ze hun loyaliteit aan de coalitie van de arbeidersklasse en het Midden-Precariaat kunnen uiten (bijvoorbeeld door Bernie Wagenblast, de beroemde stem van het refrein van de metro in New York City, ‘Blijf uit de buurt van de sluitende deuren, alstublieft’, de presentator van zijn inauguratie te laten zijn).
In 2026 moet de politieke elite haar soms nieuw ontdekte sympathieke – en sociologische – verbeeldingskracht blijven inzetten, waarbij ze de worstelingen en het fortuin moet erkennen van degenen die op papier misschien tot de middenklasse behoren, maar zich niet langer zo voelen. Tegelijkertijd kan men dit jaar alleen maar hopen dat de precaire middenklasse haar electorale kracht blijft erkennen – noem het ‘precariaatmacht’.
